Stowarzyszenie Uniwersytet Trzeciego Wieku w Środzie Wielkopolskiej
24 kwietnia w Centrum Aktywności Społecznej spotkaliśmy się na wykładzie pani Sandry Kukla – „Jak pokonać złe nawyki żywieniowe”. W ciekawy sposób dowiedzieliśmy się jaki ogromny wpływ na nasze zdrowie ma żywienie, jak ważne jest co, kiedy i jak jemy. Niezwykle istotną sprawą jest wybieranie zdrowej, nieprzetworzonej żywności i wystarczające nawodnienie organizmu.
Żyjmy dobrze, jedzmy zdrowo i cieszmy się dobrą formą!
W kwietniu braliśmy udział w ogłoszonym przez Starostwo Powiatowe konkursie „Edukacja i profilaktyka chorób cywilizacyjnych w zakresie cukrzycy i depresji”. Po weryfikacji i rozstrzygnięciu zgłoszeń otrzymaliśmy dofinansowanie, które wykorzystaliśmy na spotkania z panią psycholog Martą Rybarczyk-Marciniak. Liczna, 50-osobowa grupa słuchaczy uczestniczyła w dwóch wykładach:
W wykładach brali udział członkowie naszego UTW oraz uczestnicy Dziennego Klubu Seniora przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Spotykaliśmy się w Centrum Aktywności Społecznej przy ul. Małej Klasztornej dzięki uprzejmości pani dyrektor Bernadety Staszak.
Kolejne 30 osób wzięło aktywny udział w dwóch warsztatach opartych na materiale poznanym podczas wykładów. Ćwiczyliśmy jak zadbać o swój dobrostan psychiczny, jak radzić sobie z lękiem, stresem czy depresją. Poznaliśmy różne metody relaksacyjne, również przy pomocy muzyki, doskonaliliśmy pracę z oddechem.
To były bardzo efektywne, wartościowe spotkania, które z pewnością będą aktywizowały nas do działania i prowadziły do pozytywnych rezultatów.
Nie mogło zabraknąć SUTW na uroczystościach Święta 3 maja jakie odbyły się w naszym mieście! Było podniośle, uroczyście i radośnie a piękna słoneczna pogoda sprzyjała świętowaniu.
Kolejny raz wybrzmiało nasze tradycyjne sto lat, sto lat… dla kwietniowych Jubilatek i Jubilatów! Nasze urodzinowe spotkanie było jak zawsze bardzo udane. Każde spotkanie jest wyjątkowe i wręcz ujmuje nam lat.
Do zobaczenia za miesiąc!!!
We wtorek 14 kwietnia wybraliśmy się na wycieczkę do Poznania. Naszym celem było wizyta w rozgłośni regionalnej Polskiego Radia – Radiu Poznań. Poznańska rozgłośnia powstała jako trzecia w Polsce i pierwsza w Wielkopolsce, dokładnie 24 kwietnia 1927 roku. Pan Jacek Cerkaski przybliżył nam pracę kilkudziesięciu dziennikarzy i współpracowników, którzy każdego dnia przygotowują całodobowy program. Przez 24 godziny, 7 dni w tygodniu, płyną do nas najnowsze informacje z regionu, ciekawe felietony, nagradzane na całym świecie reportaże oraz różne audycje publicystyczne, polityczne czy muzyczne, wiadomości pogodowe, sportowe i z wielkopolskich dróg.
Mieliśmy również możliwość zajrzeć do naszej palmiarni w Parku Wilsona. Na powierzchni 4600 m² (46 000 m³) w 12 pawilonach prezentowanych jest około 1100 gatunków roślin, a w akwarium 170 gatunków ryb oraz około 50 gatunków roślin wodnych. Palmiarnia Poznańska jest największą w kraju i jedną z największych w Europie. Cieszyliśmy się tym bardziej, że rozpoczynający się remont potrwa do 2030 roku i w tym czasie palmiarnia będzie nieczynna.
Zakończyliśmy naszą wycieczkę w Muzeum Kultur Świata podziwiając dwie wystawy „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę” oraz „Exotica?”. Kolekcję stanowi 600 artefaktów z różnych krajów świata oraz bogaty zestaw materiałów źródłowych. Są to przedmioty kultu, odświętne i powszednie, sztuka i narzędzia pracy, rzeczy elitarne i popularne, świadectwa kultur tradycyjnych i współczesnych, wiejskich i miejskich, subkultur. Pochodzą z Indii, Afganistanu, Peru, Kazachstanu, Maroka, Beninu, Mali, Kamerunu, Amazonii, Afryki, Oceanii. To mozaika rzeczy naszych rodzimych i przybyłych do Poznania z różnych kontynentów. Dowiedzieliśmy się jak kultury się łączą i równocześnie różnicują, jak trwają i jak się zmieniają.
13 kwietnia 2026 odbyły się uroczystości związane z Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. W obchodach wzięły udział delegacje władz samorządowych gminy i powiatu, przedstawiciele organizacji społecznych i pozarządowych, w tym także naszego SUTW. Po mszy świętej w Bazylice Kolegiackiej, wraz z innymi delegacjami, złożyliśmy biało czerwoną wiązankę kwiatów pod pamiątkową tablicą na murze Bazyliki.
Tradycyjne urodzinowe spotkanie w marcu było pełne wspomnień, żartów i śmiechu. Poczuliśmy jak dobrze być razem, wszelkie kłopoty i troski zniknęły jak za sprawą czarodziejskiej różdżki. Do zobaczenia za miesiąc!!!
W piątek 20 marca mieliśmy niepowtarzalną okazję zwiedzenia Bazyliki Kolegiackiej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie Wielkopolskiej. Naszym przewodnikiem była pani Bożenna Urbańska, Prezes Średzkiego Towarzystwa Kulturalnego, która podzieliła się z nami wielkim bogactwem informacji i ciekawostek na temat naszej kolegiaty.
Jej powstanie wiąże się z legendą, a właściwie z autentycznym wydarzeniem opisanym w kronikach przez Jana Długosza. Miała powstać jako wotum dziękczynne, złożone przez Władysława Jagiełłę w podziękowaniu za uratowanie życia. W upalne letnie popołudnie 7 sierpnia 1419 r. w królewski orszak uderzył piorun, zabijając dwie osoby. Króla ogłuszył tak skutecznie, że ten na kilka dni stracił słuch. Po odzyskaniu zdrowia Jagiełło obiecał jako wotum ufundować okazałą świątynię. A że w jego otoczeniu byli doradcy, którym bliska była Środa (wtedy jeszcze nie Wielkopolska), więc wybór padł właśnie na to miasto.
W tym czasie Środa miała już skromny, drewniany kościół farny, pochodzący prawdopodobnie z okresu lokacji miasta. Od tego czasu minęło już jednak 150 lat i pewnie wymagał już remontu, a samo miasto znacznie się rozrosło i skromna świątynia nie wystarczała na potrzeby niemałej parafii.
Nowa świątynia miała wyróżniać się spośród istniejących okolicznych kościołów zarówno rozmiarami, jak i wyposażeniem. Wśród dobroczyńców średzkiej fary znaleźli się biskupi poznańscy, księża i zwyczajni mieszkańcy Środy. Już w chwili podjęcia decyzji o budowie kościoła ustanowiono go kolegiatą wraz z kapitułą i pięcioma kanonikami. Głównym inicjatorem tych działań był poznański kanonik Bartłomiej, który miał już doświadczenie budowlane, które zdobył przy wznoszeniu kościoła NMP in summo na Ostrowie Tumskim.
Początkowo była to świątynia jednonawowa, jak kazała tradycja – orientowana. Później, jeszcze w XV w. dobudowano do niej kaplicę Pampowskich i drugą, która dziś pełni funkcję zakrystii. Na przełomie XV/XVI w. powiększono ją o dwie boczne nawy i wieżę, a w latach 1598-1602 Hieronim Gostomski dobudował kaplicę grobową, wzorowaną na Złotej Kaplicy z Wawelu, połączoną przejściem podziemnym z kaplicą Pampowskich. To właśnie przez postać Hieronima Gostomskiego Środa jest powiązana z Sandomierzem, gdzie do dziś zachował się okazały budynek Collegium Gostomianum – dawnej szkoły ufundowanej przez tą samą osobę.
Do rozbudowy i powiększenia kościoła przyczyniły się bez wątpienia odbywające się tu od początków XV w. sejmiki szlacheckie. Kolegiata była największym pomieszczeniem w mieście, które mogło jednorazowo pomieścić ponad dwieście osób, bo tylu posłów i senatorów się tu zjeżdżało. Dobudowana kaplica Gostomskich oprócz swej pierwotnej, podstawowej funkcji odgrywała niebagatelną rolę w czasie obrad sejmikowych. Po mszy św. przenoszono do niej Najświętszy Sakrament oraz zamykano w niej sekretarza, spisującego przebieg obrad. Ponieważ w ich trakcie często dochodziło do zamieszek i tumultów, w których szable były w użyciu, miejsce to zapewniało bezpieczeństwo i ochronę przed zbyt krewkimi szlachcicami.
Po wielu latach przygotowań kolegiata średzka w 2022 r. uzyskała tytuł bazyliki mniejszej. Jednym z wymogów, które jako bazylika musi spełnić, to możliwość całodziennej adoracji Najświętszego Sakramentu. Warunek ten spełniono wystawiając Go w ołtarzu w Kaplicy Gostomskich. Jest to jedyne pomieszczenie w kościele, które jest dostępne dla wiernych w ciągu dnia. Na pozostałą część świątyni można popatrzeć jedynie przez kratę.
Stojąc w kruchcie widać okazałe, bogate wyposażenie. Nawa główna z gotyckim sklepieniem, z prezbiterium oddzielonym od nawy łukiem z belką tęczową i umieszczoną tam grupą pasyjną, w której pod krzyżem stoją Matka Boża, Maria Magdalena i św. Jan.
Ołtarz główny nawiązuje do późnorenesansowego, choć wykonano go w latach 20. XX w. z wykorzystaniem oryginalnych elementów z różnych epok. Najstarsze są rzeźby w niszach przedstawiające świętych Kazimierza, Wacława, Piotra i Pawła. Figury świętych Barbary i Katarzyny pochodzą prawdopodobnie z wcześniejszego ołtarza. W centralnej części umieszczono XVII-wieczny obraz przedstawiający Wniebowzięcie NMP wzorowany na Rubensie. W górnej części umieszczono XVII wieczny obraz z włoskiej szkoły z Maryją i Dzieciątkiem.
W prezbiterium zwracają również uwagę ustawione po obu stronach stalle. Najstarsza ich część została ufundowana przez Jana Lubrańskiego w latach 1519-1520.
Przed ołtarzem głównym ze stropu zwiesza się wieczna lampka z końca XVIII w. natomiast w nawie głównej uwagę zwraca przepiękny włoski żyrandol z Murano.
Wyjątkowym miejscem w kościele jest Kaplica Gostomskich, wybudowana przez wojewodę poznańskiego Hieronima Gostomskiego. Posiada ona trzy wezwania: św. Hieronima (patrona fundatora), Najświętszej Maryi Panny i św. Trójcy. Renesansowe sklepienie było wzorowane na Złotej Kaplicy na Wawelu. Kaplica została zbudowana jako rodzinne mauzoleum, stąd dominujący wewnątrz renesansowy nagrobek Anny z Ostrorogów Sieniawskiej i Urszuli z Sieniawskich Gostomskiej – teściowej i żony Hieronima Gostomskiego. Po południowej stronie nagrobka znajduje się mniejszy, poświęcony chłopcu – siostrzeńcowi Hieronima.
Od kościoła odgradza ją wyjątkowej urody krata Krzysztofa Oldendorfa z Gdańska, wykonana w 1598 r. Umieszczone na kracie napisy i cztery głowy zostały zidentyfikowane jako podobizny fundatorów.
Po obu stronach nawy znajdują się dwa XVII-wieczne ołtarze boczne.
W południowej nawie umieszczono dwie najstarsze płyty w kościele. Na filarze płaskorzeźba przedstawiająca Ostatnią Wieczerzę, pochodząca być może jeszcze z drewnianej średzkiej fary. Nieopodal w ścianę wmurowano płytę nagrobną Ambrożego Pampowskiego, zmarłego w 1510, a którego szczątki, zgodnie z jego wolą złożono w podziemiach Kolegiaty.
Wchodząc na teren średzkiej Kolegiaty od strony Rynku mija się okazałą bramę – dzwonnicę. Znajduje się w niej jeden z najcięższych dzwonów w Polsce, ważący 3,8 tony Michał. Odlano go w 1633 r. Przed zniszczeniem i przetopieniem w czasie II wojny światowej miał go uchronić Wacław Gieburowski, wskazując na wyjątkową wartość artystyczną dzwonu.
16 marca spotkaliśmy się ze znaną, poznańską artystką plastyk panią Haliną Borys. Studia ukończyła w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu na Wydziale Architektury Wnętrz i Wzornictwa Przemysłowego – malarstwo w pracowniach prof. Norberta Skupniewicza i prof. Wacława Twarowskiego. Dyplom uzyskała w pracowni prof. Witolda Gyurkovicha – projektowanie wystaw i w pracowni prof. Magdaleny Abakanowicz – tkanina. Wszechstronna twórczość artystyczna pani Haliny Borys koncentruje się w dziedzinie malarstwa, tkaniny, projektowania witraży, form architektonicznych (np. projekt plafonu w kamienicy secesyjnej na ul. Krysiewicza 5 w Poznaniu, witraże w kościele w Sarbinowie), mebla i wystawiennictwa. Liczna grupa z zafascynowaniem słuchała barwnej i ciekawej opowieści o drodze artystycznej, zainteresowaniach i życiowych pasjach pani Haliny Borys.
14 marca w hali Zespołu Szkół Rolniczych w Środzie Wielkopolskiej spotkaliśmy się, zaproszeni przez Burmistrza Miasta Środa oraz Miejską Radę Seniorów, na kolejnej – trzeciej Średzkiej Senioriadzie.
Ciekawy i bogaty program artystyczny, wiele stanowisk różnych kół, stowarzyszeń i organizacji, smaczne poczęstunki towarzyszyły przez trzy godziny spotkaniom i niekończącym się rozmowom.
Czas upłynął zbyt szybko – Do zobaczenia za rok!!!
